Jak chronić stare drzewa na cmentarzach? Co zrobić z nekropoliami, które nie mają już swoich historycznych opiekunów? Jak prowadzić prace konserwatorskie bez szkody dla zabytkowej zieleni? Właśnie tym zagadnieniom będzie poświęcona II Konferencja „Zieleń zabytkowa” w Szczecinie. Wydarzenie odbędzie się od 30 września do 2 października 2026 roku.

Organizatorzy przygotowali dwa dni sesji plenarnych oraz trzeci dzień w terenie. Program obejmuje 12 wystąpień ekspertów. Ostatniego dnia uczestnicy odwiedzą cztery szczecińskie cmentarze. Szczegółowy program potwierdza przekazany przez organizatorów dokument z 17 lipca 2026 roku.

Spis treści

30 września. Zieleń cmentarna, stare drzewa i nieczynne nekropolie

Pierwszego dnia sesja plenarna potrwa od godz. 9:00 do 16:30. Program został podzielony na dwa panele. Pierwszy poprowadzi Tomasz Wolender, a drugi Marcin Kubus.

Panel I – godz. 9:00–10:40

Anna Majdecka-Strzeżek – „Roślinność w zespołach sepulkralnych – tradycja, symbolika, problemy utrzymania”.
Renata Stachańczyk – „Wartości, standardy porządkowania (Rekomendacje NID)”.
Marcin Kubus – „Nurty zieleni cmentarnej na przestrzeni wieków”.

Po wystąpieniach zaplanowano przerwę oraz godzinną dyskusję Q&A.

Panel II – godz. 13:40–15:10

Edyta Rosłoń-Szeryńska – „Krajobraz pamięci pod koronami drzew – zadrzewienia cmentarne jako element dziedzictwa kulturowego, zielonej infrastruktury i tożsamości miejsca”.
Wojciech Bobek – „Diagnostyka w służbie ochrony. Opieka nad drzewami sędziwymi jako rdzeń pamięci”.
Maciej Rymkiewicz – „Zasób i typologia cmentarzy zabytkowych w Polsce, na podstawie danych ewidencyjnych NID/WUOZ. Nieczynne, pozbawione historycznych opiekunów cmentarze jako problem konserwatorski”.

Także po tej części przewidziano przerwę i godzinną dyskusję z prelegentami.

1 października. Jak chronione są cmentarze w różnych częściach Polski?

Drugi dzień również potrwa od godz. 9:00 do 16:30. Tym razem eksperci pokażą konkretne przykłady z Krakowa, województwa świętokrzyskiego, Wielkopolski, Warmii i Mazur oraz Śląska.

Panel III – godz. 9:00–10:40

Leszek Hońdo – „Problemy z inwentaryzacją żydowskiego cmentarza ze względu na szatę roślinną – na przykładzie nowego żydowskiego cmentarza w Krakowie”.
Łukasz Piotr Młynarski i Karolina Wysocka – „W cieniu starych drzew. Uwarunkowania historyczne, konserwatorskie i współczesne wyzwania w ochronie zieleni na cmentarzach województwa świętokrzyskiego”.
Jolanta Goszczyńska – „Kiedy żywych zabraknie, czyli o różnych losach cmentarzy na przykładzie województwa wielkopolskiego”.

Panel poprowadzi Anna Majdecka-Strzeżek. Po wystąpieniach odbędzie się dyskusja Q&A.

Panel IV – godz. 13:10–14:40

Iwona Liżewska – „Pamięć w niepamięci. Możliwości i sposoby opieki nad opuszczonymi cmentarzami Warmii i Mazur”.
Bożena Łebzuch-Wach – „Stan zachowania zieleni na przykładzie alei, występujących na cmentarzach w województwie śląskim”.
Dariusz Gajny – „Użytkowanie cmentarzy historycznych – problemy zarządzania, administrowania, planowanie działań utrzymaniowych i konserwatorskich”.

Ostatnie wystąpienie obejmie również wpływ tych działań na utrzymanie i konserwację zieleni. Moderatorką panelu będzie Ewa Stanecka.

2 października eksperci ruszą na szczecińskie cmentarze

Trzeci dzień konferencji nie odbędzie się w sali wykładowej. Od godz. 8:30 do 14:30 zaplanowano sesję terenową. Uczestnicy zostaną podzieleni na dwie grupy, które odwiedzą te same cztery nekropolie w innej kolejności.

Pierwsza grupa rozpocznie o godz. 8:45 na Cmentarzu Centralnym. Oprowadzającymi będą Aleksandra Hamberg-Federowicz, Dorota Herc i Paweł Madejski. Następnie uczestnicy pojadą na Cmentarz Zachodni, gdzie przewodnikiem będzie Marcin Kubus. O godz. 13:00 zaplanowano wizytę na Cmentarzu Żydowskim z Tomaszem Wolenderem i Maciejem Gibczyńskim. Ostatnim punktem będzie Cmentarz Ewangelicki przy ul. Ostrowskiej, po którym oprowadzi Ewa Stanecka.

Druga grupa rozpocznie od cmentarza przy ul. Ostrowskiej. Następnie odwiedzi Cmentarz Żydowski i Cmentarz Zachodni. O godz. 12:15 rozpocznie dwugodzinną wizytę na Cmentarzu Centralnym. Opiekunem obu grup będzie Łukasz Goszczyński.

Od symboliki roślin po codzienne zarządzanie cmentarzem

Program pokazuje, że konferencja nie ograniczy się do samej dendrologii. Wśród najważniejszych tematów znalazły się również inwentaryzacja zabytkowych nekropolii, ochrona ich historycznych układów, problemy opuszczonych cmentarzy i codzienne zarządzanie takimi terenami.

Dużo miejsca poświęcono drzewom. Eksperci będą mówić zarówno o ich znaczeniu dla krajobrazu cmentarnego, jak i diagnostyce oraz ochronie najstarszych okazów. Pojawi się również temat alei cmentarnych oraz wpływu prowadzonych prac na historyczną zieleń.

II Konferencja „Zieleń zabytkowa – cmentarze historyczne. Utrzymanie, konserwacja, wyzwania współczesności” jest kontynuacją wydarzenia z 2025 roku. Pierwsza edycja zgromadziła w Szczecinie i Przelewicach 267 uczestników.