Stare drzewa na cmentarzach to nie tylko element zieleni. W wielu przypadkach współtworzą historyczny układ nekropolii i decydują o jej charakterze. Właśnie ich ochronie poświęcona będzie część II Konferencji „Zieleń zabytkowa”, która odbędzie się od 30 września do 2 października 2026 roku w Szczecinie.
Drzewa jako część dziedzictwa
Pierwszego dnia konferencji kilka wystąpień będzie dotyczyć właśnie zieleni cmentarnej. Edyta Rosłoń-Szeryńska opowie o zadrzewieniach jako elemencie dziedzictwa kulturowego, zielonej infrastruktury i tożsamości miejsca. Z kolei Marcin Kubus przedstawi nurty zieleni cmentarnej na przestrzeni wieków. Ponadto Anna Majdecka-Strzeżek zajmie się tradycją, symboliką i problemami utrzymania roślinności w zespołach sepulkralnych.
Znaczenie zieleni dobrze pokazuje przykład Cmentarza Centralnego w Szczecinie. Projektanci stworzyli nekropolię jako rozległe założenie parkowe i obsadzili jej aleje różnymi gatunkami drzew. Zieleń od początku stanowiła ważny element kompozycji przestrzennej. Cmentarz zajmuje ponad 172 hektary i w całości figuruje w rejestrze zabytków.
Jak chronić sędziwe drzewa?
Samo zachowanie starego drzewa nie rozwiązuje wszystkich problemów. Potrzebna jest ocena jego stanu i odpowiednio zaplanowana pielęgnacja. Wojciech Bobek podczas konferencji przedstawi wystąpienie poświęcone diagnostyce i opiece nad drzewami sędziwymi.
Osobnym zagadnieniem będą całe aleje cmentarne. Bożena Łebzuch-Wach omówi stan zachowania zieleni na cmentarzach województwa śląskiego. Łukasz Piotr Młynarski i Karolina Wysocka przedstawią natomiast wyzwania związane z ochroną zieleni na nekropoliach województwa świętokrzyskiego.
Zieleń może być też wyzwaniem
Roślinność na historycznym cmentarzu nie zawsze jednak ułatwia jego ochronę. Leszek Hońdo opowie w Szczecinie o problemach z inwentaryzacją nowego cmentarza żydowskiego w Krakowie, wynikających właśnie z obecności szaty roślinnej.
Ponadto program obejmuje kwestie zarządzania. Dariusz Gajny przedstawi problemy związane z administrowaniem cmentarzami historycznymi oraz planowaniem prac utrzymaniowych i konserwatorskich. Jednym z poruszanych zagadnień będzie także wpływ takich działań na zieleń.
Podobne dylematy pojawiają się również w Szczecinie. Niedawne prace przy zabytkowym ogrodzeniu Cmentarza Centralnego objęły usunięcie samosiewów, które uszkadzały jego konstrukcję. Jednocześnie odtworzono historyczną kompozycję zieleni i wykonano nowe nasadzenia.
Na koniec eksperci ruszą w teren
Trzeciego dnia konferencji zaplanowano sesję terenową. Uczestnicy odwiedzą Cmentarz Centralny, Cmentarz Zachodni, Cmentarz Żydowski oraz Cmentarz Ewangelicki przy ul. Ostrowskiej.
To właśnie podczas tej części zagadnienia omawiane na wykładach będzie można odnieść do konkretnych szczecińskich nekropolii. Sesja terenowa potrwa 2 października od godz. 8:30 do 14:30.
[patronat medialny]
