Polska gospodarka w ostatnich latach wykazuje stabilny popyt na zagraniczne zasoby pracy. Jednocześnie liberalizacji rynku pracy w Polsce towarzyszy ścisła kontrola ze strony organów państwowych. Głównym „arbitrem” w kwestiach legalności pobytu i zatrudnienia jest Straż Graniczna. Błąd w dokumentach lub opóźnione zgłoszenie mogą kosztować pracodawcę nie tylko wysokie kary finansowe, lecz także zakaz zatrudniania cudzoziemców w przyszłości.
W niniejszym artykule omówimy krok po kroku algorytm legalizacji pracownika oraz krytyczne punkty kontroli.
Ryzyka, aktywa i profesjonalna pomoc
Zatrudnienie cudzoziemca to zawsze proces obarczony podwyższoną odpowiedzialnością prawną. Błędy w uzyskaniu zezwoleń mogą prowadzić do zajęcia rachunków bankowych spółki, deportacji kluczowych pracowników oraz wpisania firmy na „czarne listy” organów kontrolnych. Aby nie narażać aktywów i reputacji biznesu, niezwykle ważne jest korzystanie z pomocy specjalistów z wieloletnim doświadczeniem w zakresie uzyskiwania zezwoleń na pracę. Praktyka pokazuje, że przepisy zmieniają się dynamicznie i etatowy menedżer HR nie zawsze jest w stanie na bieżąco śledzić wszystkie niuanse. Najprościej i najskuteczniej jest realizować te procesy zdalnie: nowoczesne usługi doradcze umożliwiają składanie wniosków bez konieczności osobistej obecności, gwarantując jednocześnie prawidłowe wypełnienie każdej rubryki.
Podstawowe dokumenty: na czym „łapie się” pracodawców
Legalne zatrudnienie w Polsce opiera się na „dwóch filarach”: legalnym pobycie i legalnej pracy. Jedno bez drugiego czyni działalność nielegalną.
- Podstawa do wykonywania pracy
W zależności od obywatelstwa pracownika oraz okresu obowiązywania umowy, wymagany będzie jeden z następujących dokumentów:
• Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy: przeznaczone dla obywateli Ukrainy, Armenii, Białorusi, Gruzji i Mołdawii. Okres — do 24 miesięcy.
• Zezwolenie na pracę (typ A): wydawane przez wojewodę, zazwyczaj na okres do 3 lat.
• Powiadomienie: szczególny tryb dla obywateli Ukrainy, którzy wjechali po 24 lutego 2022 roku.
- Weryfikacja legalności pobytu
Pracodawca jest zobowiązany do przechowywania kopii dokumentu uprawniającego cudzoziemca do pobytu w Polsce (wiza, karta pobytu, ruch bezwizowy).
Ważne: jeżeli termin ważności wizy upłynął, a nowa karta pobytu nie została jeszcze wydana, cudzoziemiec może pracować wyłącznie w przypadku posiadania stempla w paszporcie (stempel) oraz pod warunkiem, że wniosek o pobyt czasowy został złożony w okresie legalnego pobytu.
Algorytm działań: jak uniknąć kontroli Straży Granicznej
Aby kontrola Straży Granicznej nie zakończyła się nałożeniem kary, należy postępować zgodnie z poniższą instrukcją:
- Sprawdzenie paszportu i wizy: upewnij się, że paszport jest ważny, a wiza (lub cel wydania karty pobytu) uprawnia do pracy. Na przykład wiza turystyczna (typ 01) kategorycznie zabrania podejmowania pracy.
- Uzyskanie zezwolenia: złóż oświadczenie lub uzyskaj zezwolenie na pracę. Pamiętaj, że cudzoziemiec ma prawo rozpocząć wykonywanie obowiązków wyłącznie od daty wskazanej w dokumencie.
- Podpisanie umowy: umowa musi być przetłumaczona na język zrozumiały dla pracownika. Warunki (wynagrodzenie, czas pracy, stanowisko) muszą ściśle odpowiadać tym, które zostały wskazane w zezwoleniu na pracę.
- ZUS i podatki: masz dokładnie 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy na zgłoszenie pracownika do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Brak zgłoszenia jest dla inspektora jednoznacznym sygnałem „szarej strefy”.
- Zawiadomienie organów: jeżeli zatrudniłeś obywatela Ukrainy w trybie uproszczonym, masz obowiązek powiadomić o tym urząd pracy za pośrednictwem portalu praca.gov.pl w terminie 7 dni.
Sankcje finansowe: cena błędu
Jeżeli Straż Graniczna stwierdzi naruszenia, konsekwencje będą dotkliwe:
Naruszenie
Kara dla pracodawcy
Konsekwencje dla cudzoziemca
Nielegalne powierzenie pracy
od 1 000 do 30 000 PLN
Deportacja i zakaz wjazdu do strefy Schengen
Brak umowy w formie pisemnej
od 2 000 PLN
Problemy z uzyskaniem zezwolenia na pobyt
Niezgodność wynagrodzenia wskazanego w zezwoleniu z faktycznym
od 3 000 PLN
Cofnięcie (unieważnienie) zezwolenia
Podsumowanie
Kontrola ze strony Straży Granicznej staje się coraz bardziej zautomatyzowana. Bazy danych Straży Granicznej, urzędów skarbowych oraz ZUS są ze sobą zsynchronizowane. Najlepszą strategią dla biznesu w latach 2024–2026 jest delegowanie procesów biurokratycznych profesjonalistom oraz prowadzenie w pełni transparentnej dokumentacji kadrowej.
Artykuł sponsorowany
