Katar, zatkany nos, łzawienie oczu. To może być alergia. Jak to sprawdzić?

Dla wielu osób początek wiosny wiąże się nie tylko z poprawą pogody, ale również z rozpoczęciem sezonu pylenia roślin. W tym okresie często pojawiają się dolegliwości, takie jak kichanie, wodnisty katar, zatkany nos czy łzawienie oczu. Choć objawy te mogą przypominać infekcję, ich przyczyną nierzadko okazuje się alergia wziewna.

REKLAMA

Z tego artykułu dowiesz się:

• jak manifestuje się alergia na pyłki,
• jakie pyłki roślin najczęściej są powodem alergii,
• czym są reakcje krzyżowe w alergii wziewnej,
• jakie badania alergiczne wykonać, by potwierdzić diagnozę.

Czym jest alergia wziewna?

Alergia wziewna to nadmierna reakcja układu odpornościowego na alergeny obecne w powietrzu, np. pyłki drzew, traw i chwastów. Organizm osób uczulonych traktuje je jako potencjalne zagrożenie i uwalniania mediatory stanu zapalnego, m.in. histaminę. W konsekwencji pojawiają się objawy alergii, które nasilają się w sezonie pylenia roślin.

REKLAMA

W celu potwierdzenia, czy przyczyną objawów rzeczywiście jest alergia na pyłki, należy wykonać odpowiednie badania alergiczne. Jednym z nich jest panel alergenów wziewnych metodą Polycheck dostępny m.in. w ALAB laboratoria. Badanie polega na oznaczeniu przeciwciał IgE swoistych dla 30 najczęstszych alergenów wziewnych i pomaga określić, które z nich wywołują reakcję alergiczną.

Alergia wziewna – objawy

Objawy alergii na pyłki często są mylone z przeziębieniem. W przeciwieństwie do infekcji mają jednak zwykle charakter sezonowy. Pojawiają się cyklicznie, głównie w okresie pylenia roślin i nasilają się po kontakcie z alergenami obecnymi w powietrzu, np. podczas spacerów czy przebywania na zewnątrz.

Do objawów mogących wskazywać na alergię wziewną należą m.in.:

• napady kichania,
• wodnisty katar,
• zatkany nos,
• świąd oczu, nosa, gardła oraz podniebienia,
• zaczerwienienie, łzawienie oczu,
• opuchnięte oczy,
• suchy kaszel,
• drapanie w gardle,
• duszność.

Jakie pyłki najczęściej są źródłem alergii?

W Polsce najczęstszą przyczyną alergii sezonowej są pyłki roślin – przeważnie traw, ale również drzew i chwastów. Do najczęściej uczulających pyłków należą m.in.:

• leszczyna i olcha – rozpoczynają pylenie już w styczniu lub lutym, a największe stężenie pyłków obserwuje się zwykle w marcu;
• brzoza – jeden z najczęstszych alergenów wziewnych w Polsce, szczyt jej pylenia przypada najczęściej na drugą połowę kwietnia i początek maja;
• dąb, jesion, grab, buk i topola – pylą głównie w kwietniu i maju;
• trawy – należą do najistotniejszych klinicznie alergenów wziewnych, zaczynają pylić w maju, najwyższe stężenie pyłków występuje zwykle w czerwcu i lipcu;
• babka, pokrzywa i szczaw – ich pylenie przypada najczęściej na okres od maja do września;
• bylica – jeden z najważniejszych alergenów chwastów, zaczyna pylić latem, a najwyższe stężenie pyłków obserwuje się w lipcu i sierpniu.

Należy pamiętać, że kalendarz pylenia może różnić się w zależności od regionu kraju oraz warunków atmosferycznych w danym roku.

Przeczytaj więcej m.in. w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria: https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/co-teraz-pyli-kalendarz-pylenia-dla-alergikow/.

Reakcje krzyżowe w alergii wziewnej – czym są i dlaczego trzeba o nich wiedzieć?

U części osób z alergią wziewną mogą pojawiać się tzw. reakcje krzyżowe, określane również jako zespół pyłkowo-pokarmowy. Zjawisko to wynika z podobieństwa budowy niektórych białek obecnych w pyłkach roślin i produktach spożywczych. Układ odpornościowy osoby z alergią nie zawsze potrafi je odróżnić, dlatego po spożyciu określonych pokarmów może dojść do wystąpienia objawów alergicznych.

Reakcje krzyżowe obserwuje się np. u osób uczulonych na pyłki brzozy. W takim przypadku objawy mogą pojawić się po spożyciu m.in. jabłek, gruszek, brzoskwiń, moreli, marchwi, selera, soi czy orzechów laskowych. Dzieje się tak dlatego, że białka zawarte w tych produktach mają podobną strukturę do alergenu brzozy Bet v1. Jednak do reakcji krzyżowych może dojść także u osób z alergią na pyłki innych gatunków roślin.

Warto podkreślić, że nie u każdej osoby z alergią na pyłki występuje zespół pyłkowo-pokarmowy. Szacuje się, że problem ten może dotyczyć około 30% pacjentów z alergią wziewną. Rozpoznanie reakcji krzyżowych ma duże znaczenie w planowaniu diagnostyki i codziennej profilaktyki alergii.

Jak zdiagnozować alergię na pyłki?

W przypadku występowania nawracających objawów sugerujących alergię wziewną najważniejszym krokiem jest konsultacja z alergologiem. Specjalista przeprowadza szczegółowy wywiad medyczny, ocenia charakter oraz sezonowość objawów, a następnie dobiera odpowiednie badania pozwalające ustalić przyczynę dolegliwości.

W rozpoznaniu alergii na pyłki wykorzystuje się m.in.:

• punktowe testy skórne (prick) z alergenami wziewnymi,
• oznaczenie swoistych przeciwciał IgE we krwi, które pozwala określić, na jakie alergeny reaguje organizm,
• diagnostykę molekularną (komponentową), umożliwiającą identyfikację konkretnych białek alergennych odpowiedzialnych za objawy oraz ocenę ryzyka reakcji krzyżowych,
• testy prowokacyjne, wykonywane pod kontrolą lekarza w wybranych sytuacjach wymagających potwierdzenia związku między kontaktem z alergenem a występowaniem objawów.

Dobór odpowiedniej metody diagnostycznej zależy m.in. od wieku pacjenta, rodzaju objawów oraz podejrzenia konkretnego typu alergii.

Podsumowanie

Objawy alergii na pyłki bywają sezonowe i często nasilają się w okresie pylenia drzew, traw lub chwastów. Ich lekceważenie może prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego dróg oddechowych. Warto śledzić aktualny kalendarz pylenia dla swojego regionu. Ułatwia to przygotowanie się na sezon alergiczny i ograniczenie kontaktu z alergenami. Kluczowe znaczenie w rozpoznaniu alergii wziewnej mają badania alergiczne z krwi i testy skórne.

Bibliografia:

1. Majkowska-Wojciechowska B., Pyłek roślin i alergeny sezonowe w Polsce, Alergia Astma Immunologia, 2016, 21, 5-15.
2. D’Amato G., Murrieta-Aguttes M., D’Amato M., Ansotegui I.J., Pollen respiratory allergy: Is it really seasonal?, World Allergy Organization Journal, 2023, 16(7), 100799.
3. Wawrzeńczyk A., Bartuzi Z., Zespoły kliniczne alergii krzyżowej, Alergia Astma Immunologia, 2018, 23(2), 64-66.
4. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/alergia-na-pylki-wywiad-z-dr-dabrowieckim/ (dostęp: 07.05.2026)
5. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/alergia-wziewna/ (dostęp: 07.05.2026)
6. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/co-teraz-pyli-kalendarz-pylenia-dla-alergikow/ (dostęp: 07.05.2026)

Artykuł sponsorowany