Książki posiadają wielką siłę i magię, szczególnie te będące arcydziełem i skarbem literatury danego kraju. Bez wątpienia do tej elity należy powieść „Lalka” autorstwa Bolesława Prusa. Jej treść, czyli przekaz i refleksja czytelnika po jej uważnym, dojrzałym przeczytaniu, potrafią wywrzeć silne emocje i zadumę, gdyż rację miał pisarz twierdząc w roku 1889 w jednej ze swoich kronik tygodniowych, że „kto 'Lalkę’ przeżył – przeżył wiele…”

Mam nadzieję, że znasz już tą książkę i jeśli jako lektura szkolna wydała się zbyt długa lub nudna, daj jej proszę drugą szansę. Kto odkrył jej potencjał ten wie, że potrafi ona być wręcz „przeżyciem egzystencjalnym” i znam setki osób, które podobnie jak ja, mają ją żywo i bezustannie w pamięci.

Co wydarzyło się po zakończeniu „Lalki”?

Dlaczego? Nie będę dziś pisał o sile i magii też książki, gdyż to obszerny temat na osobny felieton, lecz skupmy się na równie ważnym pytaniu: „Co działo się dalej” i udzielę zaraz arcyważnej odpowiedzi na tą dręczącą nas kwestię. Jakie były późniejsze koleje wszystkich jej bohaterów, skoro Bolesław Prus pozostawił zakończenie otwarte i celowo nie rozstrzygał losów jej postaci (z wyjątkiem Ignacego Rzeckiego)? Musimy uszanować i rozumiem intencje autora dla których podjął taką decyzje, a nie każdy czytelnik pragnie kontynuacji.

A jednak po przeczytaniu książki większość osób analizuje wydarzenia i zachowania bohaterów „Lalki” snując przewidywania dalszych części ich życia: Czy Izabela Łęcka pozostanie w wiedeńskim klasztorze? Wokulski zginał wysadzając ruiny zamku w Zasławiu, czy wrócił do pracowni Geista w Paryżu? Co się stało z Stawską i Ochockim, którzy otrzymali pokaźne sumy pieniędzy w testamentach – ona od Rzeckiego, on od Stacha. Jak długo żył jeszcze doktor Szuman i działał sklep prowadzony przez młodego Szlangbauma, wobec nasilających się anty żydowskich zachowań? Te i dziesiątki pytań może zadań sobie każdy z nas, a ja przedstawię Tobie teraz siedem „gotowych” i hipotetycznych odpowiedzi, a jedną opiszę szczegółowo.

Siedem książek, które rozwijają losy bohaterów „Lalki”

Od wielu lat staram się poznać wszystkie możliwe i dostępne książki, opracowania i wartościowe artykuły dotyczące pisarza i jego twórczości. Wybrałem i przedstawiam w kolejności alfabetycznej siedem tytułów, które zostały opublikowane w dużych nakładach (są łatwo dostępne i tanie), mają różnorodne pomysły, tym samym potrafią trafić w wszelkie gusta literackie:

1. „Alkaloid” autor (nieznany) pod pseudonimem Aleksander Głowacki. Wyd. Powergraph, Warszawa, 2012. Moja własna recenzja w kluczowych słowach: Wokulski w Azji Wschodniej, podróże w czasie, narkotyki, Tesla, Einstein, Witkacy, Ochocki, fantastyka.
2. „Córka Wokulskiego” autor Roman Praszyński. Wyd. mwk, Warszawa, 2012. Moja własna recenzja w kluczowych słowach: córka Wokulskiego Natalia, cyrk, przemoc, Rosja, seks, wulgaryzmy, nieobyczajna Łęcka, archanioły, Emil (młody Głowacki) – syn Prusa.
3. „LALKI” autorka Alicja Pruś. Wyd. Siedmioróg, Wrocław, 2013. Moja własna recenzja w kluczowych słowach: Wokulski, śledztwo, baron Krzeszowski, Meliton, Stawska, lalki, Maruszewicz, opis wielu miejsc Warszawy.
4. „Stanisław i Izabela – Epilog Lalki” autor Piotr S. Wirski. Wyd. Oficyna Wydawnicza MOST, Warszawa, 1997. Moja własna recenzja znajduje się poniżej listy: tej książce poświecę osobny i szczegółowy opis.
5. „Wokulski w Paryżu” autor Krzysztof Rutkowski. Wyd. słowo/obraz/terytoria, Gdańsk, 2010. Moja własna recenzja w kluczowych słowach: Wokulski, Paryż, Suzin, mazagran i pijaństwo, Geist, melancholia i filozofia.
6. „Marionetka” autor Jakub Jarno. Wyd. W.A.B. Grupa Wydawnicza FOKSAL, Warszawa, 2026. Moja własna recenzja w kluczowych słowach: PRL, prawnuczki, Węgielski, Zasław, Korgiel, historia, listy.
7. „Wokulski” autor Bogumił .Wójcik Wyd. LIRA, Warszawa, 2026. Moja własna recenzja w kluczowych słowach: Rosja, Suzin, Siergiejewna, Łęcka, podróże, tajemnice.

„Stanisław i Izabela – Epilog Lalki” Piotra S. Wirskiego

W tym felietonie skupię się konkretnie na książce pt. „Stanisław i Izabela – Epilog Lalki” autorstwa Piotra S. Wirskiego i tutaj szybko wyjaśnię, że tajemniczy autor przyjął pseudonim dawnego rządcy kamienicy kupionej przez Wokulskiego, przyjaciela Ignacego Rzeckiego. Ja nie wyjawię puenty tej książki, aby „nie spojlerować” i zachęcam do jej przeczytania, gdyż jest tego warta.

Najdelikatniejsza z kontynuacji „Lalki”

Jest ona „najdelikatniejszą” oraz najszczęśliwszą z wszystkich znanych mi kilkunastu mniej lub bardziej popularnych, oficjalnych i „fachowo” napisanych kontynuacji fabuły oryginalnej „Lalki”.

To jej wielka zaleta. Napisana została ze smakiem i literackim rozsądkiem, czyli nie epatuje seksem, przemocą, wulgaryzmami, akcją science fiction. Myślisz może, że jest z tego powodu nudna? Nie, jest po prostu napisana w duchu i poszanowaniu oryginalnej koncepcji literackiej samego Bolesława Prusa ku pocieszeniu Naszych serc! Oto pierwsze zadanie z jej tylnej okładki: „Stanisław Wokulski nie popełnił samobójstwa, nie zginął w ruinach Zasławia, a Izabela Łęcka ani nie schroniła się w klasztornej celi, ani nie rzuciła w wir nowych romansów.” Mało tego, ucieszy każdego czytelnika fakt, iż Łęcka przekazała kwiaty na grób Rzeckiego, a Wokulski odnalazł szczęście i odniósł niebywałe sukcesy, które zostały wreszcie zauważone i docenione! Dowiemy się w tej książce dokładnie o losach Suzina, Wąsowskiej, Ochockiego, Mraczewskiego i Klejna. Zwiedzimy wraz z bohaterami wiele miast (na pewno polubisz portowe Ipswich), a nawet popłyniesz do Afryki! Wielkie wrażenie zrobi na Tobie wewnętrzna przemiana Izabeli Łęckiej. To dzięki tej książce my także uspokoimy się emocjonalnie znając możliwą (hipotetyczną) odpowiedź na dręczące pytania: „Jak potoczyły się losy bohaterów 'Lalki’? Co było później?”. Nie ukrywam, że książka ucieszy serce kończąc się happy endem i jest diametralnie inna od wyżej wspomnianych „alternatyw”. Celowo wspomniałem tak niewiele jej treści, abyś chciał(a) ją poznać. Dziś przedstawiłem siedem różnych publikacji, a każda minuta poświęcona oryginalnej „Lalce” lub książkom jej dedykowanym jest wartościowa. Wspierajmy więc hasztag #lalkaforever

Autor: Tomasz Balik