Ośrodek Teatralny KANA zaprasza na kolejną odsłonę cyklu OKNO 2026. Praktyki postartystyczne i okolice. Wrześniowa część programu odbędzie się w Zatoni Dolnej, Szczecinie Dąbiu, Teatrze KANA oraz na przejściu granicznym Buk/Blankensee. Tegoroczna edycja skupia się na działaniach z pogranicza sztuki, kultury, aktywizmu i praktyk społecznych.

OKNO 2026 w Teatrze KANA

We wrześniu i październiku Ośrodek Teatralny KANA zaprasza na kolejną edycję cyklu OKNO. Tegoroczny program realizowany jest pod hasłem „Praktyki postartystyczne i okolice” i rozwija linię artywizmu, którą KANA wyodrębniła jako jeden z ważnych kierunków swojej działalności.

Nie chodzi tu o sztukę zamkniętą w instytucji, ale o działania wychodzące poza tradycyjne ramy. Program skupia się na procesie twórczym, relacjach, rozmowie, wspólnym rozpoznawaniu rzeczywistości i reagowaniu na tematy społeczne. W centrum znajdą się spotkania artystów, badaczy, aktywistów, lokalnych społeczności i publiczności.

Wrześniowa część OKNA 2026 została przygotowana wspólnie z Fundacją na Rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza we Wrocławiu. Sesja pod nazwą „Tajne Komplety w terenie” wyjdzie poza instytucjonalne centrum i przeniesie wydarzenia w konkretne miejsca związane z pamięcią, krajobrazem i doświadczeniem pogranicza.

Artywizm, czyli sztuka blisko rzeczywistości

W 2025 roku Ośrodek Teatralny KANA nazwał artywizm jedną z głównych linii programowych. Było to uporządkowanie praktyki obecnej w pracy ośrodka od lat: reagowania na zmieniającą się rzeczywistość, tworzenia przestrzeni spotkania i poszukiwania nowych języków rozmowy o sprawach społecznie ważnych.

Tegoroczne OKNO rozwija tę ideę w duchu praktyk postartystycznych. To działania sytuujące się między sztuką, kulturą, aktywizmem, nauką i praktykami społecznymi. Ważne jest nie tylko samo wydarzenie, ale też proces, który może prowadzić do wymiany doświadczeń, budowania relacji i uruchamiania dyskusji.

W programie istotne miejsce zajmie formuła Long Table, przygotowana przez Paulę Rudź. To partycypacyjna forma rozmowy przy wspólnym stole, bez jednego uprzywilejowanego głosu eksperckiego i bez konieczności dochodzenia do konsensusu. Liczy się możliwość wypowiedzi, słuchania i współodpowiedzialności za przebieg spotkania.

Tajne Komplety w terenie. Trzy tematy: Odra, poniemieckość i migracja

Wrześniowa sesja „Tajne Komplety w terenie” zostanie zbudowana wokół trzech tematów wspólnych dla Szczecina i Wrocławia. Będą to Odra, poniemieckość i migracja.

Miejscami spotkań staną się Zatoń Dolna, Szczecin Dąbie, Teatr KANA oraz polsko-niemieckie przejście graniczne Buk/Blankensee. Ruchomym punktem wydarzeń będzie Book Truck wrocławskiej księgarni Tajne Komplety.

Organizatorzy zapowiadają otwarte spotkania, rozmowy, oprowadzania, performance, film dokumentalny, koncert, słuchowisko silent disco i działania w przestrzeni. Program został pomyślany tak, aby uruchamiać rozmowę nie tylko o sztuce, ale też o pamięci miejsc, ekologii, granicach, historii i współczesnej odpowiedzialności.

Odra w Zatoni Dolnej

Pierwszy blok programu odbędzie się 12 września w Zatoni Dolnej, w bezpośrednim sąsiedztwie Odry. Rzeka zostanie potraktowana jako ekosystem, krajobraz, przestrzeń pamięci i temat współczesnej odpowiedzialności.

Dzień rozpoczną dwa oprowadzania. Edyta Bodnar zaprosi uczestników do starego sadu, gdzie opowie o dawnych odmianach drzew, dzikich roślinach i lokalnym ekosystemie. Następnie Ryszard Matecki poprowadzi przez Dolinę Miłości, łącząc historię miejsca z opowieścią o przyrodzie i dawnych mieszkańcach.

W spotkaniu „Odra” udział wezmą Magdalena Piekarska, autorka przygotowywanej książki o rzece, oraz Filip Springer, autor książki „Mein Gott, jak pięknie”. Rozmowę poprowadzi Aneta Makowska, badaczka łącząca pedagogikę, humanistykę środowiskową, sztukę i aktywizm. Ważnym kontekstem spotkania pozostanie katastrofa ekologiczna Odry z 2022 roku.

Wieczór zakończą Long Table, koncert „Łzy Odry” Fisher Dub Project oraz słuchowisko silent disco „Domek za miastem/Lekcja ciszy” Ryszarda Mateckiego.

Poniemieckie ślady w Dąbiu

Drugi blok programu odbędzie się 17 września w Szczecinie Dąbiu. Tematem spotkania będzie poniemieckość, rozumiana jako doświadczenie czytania miejsca przez ślady wcześniejszego życia miasta.

Organizatorzy wskazują na obce napisy, stare kafle, przedmioty, fotografie i historie, które tworzą wielowarstwową opowieść o przestrzeniach określanych po wojnie jako Ziemie Odzyskane. W rozmowie udział wezmą historyk Eryk Krasucki oraz literaturoznawca Alan Weiss, współtwórca inicjatywy „Spod ziemi patrzy Breslau”.

Spotkanie poprowadzi Paulina Stok-Stocka. Wieczór zakończy czytanie fragmentów książki Alicji Biranowskiej Kurtz „Moje powojenne Dąbie”, zbudowanej m.in. z pamiętników, wspomnień i rozmów.

Migracja w Teatrze KANA i na granicy Buk/Blankensee

Trzeci blok programu, zaplanowany na 19 i 20 września, podejmie temat migracji. Pierwszego dnia wydarzenia odbędą się w Teatrze KANA przy pl. św. św. Piotra i Pawła 4/5 w Szczecinie.

Aurora Lubos zaprezentuje performance „Chaos”, zbudowany z obrazów, dźwięków i gestów odnoszących się do doświadczenia kryzysu, przemocy i traumy. Następnie pokazany zostanie film dokumentalny „Nie przekraczając granic” Weroniki Ziółkowskiej i Zofii Białkowskiej, powstały podczas podróży na pogranicze polsko-białoruskie.

Dzień później miejscem spotkania będzie przejście graniczne Buk/Blankensee. Z Anną Alboth i Mikołajem Grynbergiem uczestnicy będą rozmawiać o migracji, gościnności i wrogościnności, a także o granicach, które istnieją nie tylko na mapach. Oba spotkania poprowadzi Weronika Fibich, a wrześniową sesję zakończy Long Table.

Program wrześniowych wydarzeń OKNO 2026

Sobota, 12 września 2026 / ODRA
Zatoń Dolna/Nieder Saathen, Gospodarstwo, Zatoń Dolna 11

14.00 — „Po co komu stary sad?” oprowadzanie: Edyta Bodnar. Liczba miejsc ograniczona, zapisy: info@teatrkana.pl
15.00 — „Tal der Liebe” oprowadzanie: Ryszard Matecki
18.00 — „Odra” spotkanie z Magdaleną Piekarską i Filipem Springerem, prowadzenie: Aneta Makowska
19.00 — Long Table, przygotowanie: Paula Rudź
20.30 — „Łzy Odry” Fisher Dub Project
21.30 — „Domek za miastem/Lekcja ciszy” słuchowisko silent disco Ryszarda Mateckiego na dobranoc

Czwartek, 17 września 2026 / PONIEMIECKIE
Szczecin Dąbie/Altdamm, start: Klub DELTA, ul. Racławicka 10

18.00 — „Poniemieckie” spotkanie z Erykiem Krasuckim i Alanem Weissem, prowadzenie: Paulina Stok-Stocka
19.00 — Long Table, przygotowanie: Paula Rudź
20.00 — „Moje powojenne Dąbie” czytanie fragmentów książki Alicji Biranowskiej Kurtz

Sobota, 19 września 2026 / MIGRACJA
Teatr KANA, pl. św. św. Piotra i Pawła 4/5, Szczecin

18.00 — „Chaos” performance Aurory Lubos, 40 min
19.00 — „Nie przekraczając granic” projekcja filmu dokumentalnego Weroniki Ziółkowskiej i Zofii Białkowskiej, 2025, 15 min
19.30 — spotkanie po wydarzeniach, prowadzenie: Weronika Fibich

Niedziela, 20 września 2026 / MIGRACJA
Przejście graniczne Buk/Blankensee

17.00 — „Migracja” spotkanie z Mikołajem Grynbergiem i Anną Alboth, prowadzenie: Weronika Fibich
18.00 — Long Table, przygotowanie: Paula Rudź

Kto odpowiada za program OKNO 2026?

Za koncepcję kuratorską odpowiada zespół Między Innymi Ośrodka Teatralnego KANA, tworzony przez Weronikę Fibich i Rafała Foremskiego. Ich praktyka wyrasta z doświadczenia pogranicza, pracy z pamięcią miejsca oraz poszukiwania takich form działania, w których sztuka pozostaje w żywej relacji z rzeczywistością społeczną.

Rafał Foremski działa na pograniczu sztuk performatywnych, artywizmu i community art. Jest autorem cyklu „Wokół Tradycji”, archiwum pieśni kuludziom.org.pl, inicjatorem wypraw w duchu alternatywnej etnografii oraz współtwórcą kolektywu SzczODRA.

Weronika Fibich określa swoją praktykę jako antydyscyplinarną. Pracuje z materią performatywną na granicy reportażu i dokumentu, podejmując tematy pogranicza, w(y)kluczenia, pamięci, tożsamości, gościnności i bioróżnorodności. Współtworzy m.in. kolektywy SzczODRA, Kobietostan, Między Innymi oraz Lokatorne.

OKNO będzie kontynuowane w październiku

Wrześniowe wydarzenia nie zamkną tegorocznej edycji. W październiku OKNO 2026 będzie kontynuowane wspólnie z Komuną Warszawa.

Druga sesja ma przyjrzeć się funkcjonowaniu grup zaangażowanych, przejściom od wspólnoty anarchistycznej do społecznej instytucji kultury oraz pytaniom o sens sztuki partycypacyjnej i jej realną zdolność zmieniania świata.

Projekt „OKNO 2026. Praktyki postartystyczne i okolice” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury „Kultura – Interwencje. Edycja 2026”.